Koerswinst en rendement van één aankoop
Kocht je één keer en stortte, kocht of verkocht je daarna niets, dan is de rekensom kort. Je koerswinst is de huidige waarde min de aankoopwaarde. Tel je aankoopkosten bij de aankoopwaarde op: die heb je ook betaald.
koersrendement = (huidige waarde − aankoopwaarde) ÷ aankoopwaarde
Ontving je dividend, dan tel je dat erbij op voor je totale rendement: totaalrendement = (huidige waarde − aankoopwaarde + ontvangen dividend) ÷ aankoopwaarde.
Een voorbeeld: je kocht voor € 2.000, het is nu € 2.300 waard en je ontving € 60 dividend. Je koerswinst is +€ 300, een koersrendement van +15,0%. Met het dividend erbij is je resultaat +€ 360, of +18,0%.
Kocht je in delen, dan is je aankoopwaarde alles wat je in totaal betaalde. Het percentage zegt dan hoeveel je op dat totaal verdiende, maar niet hoe lang elk deel erin zat. Voor een portefeuille met stortingen en opnames heb je daarom de formules hieronder nodig.
Gemiddeld rendement per jaar
Over meer jaren wil je vaak een rendement per jaar. Het gewone gemiddelde van je jaarrendementen is daarvoor de verkeerde som. Stel: je portefeuille groeit in het eerste jaar van € 10.000 naar € 12.000, +20,0%, en daalt in het tweede jaar naar € 9.600, −20,0%. Het gewone gemiddelde is 0,0%, maar je staat −4,0% lager dan bij de start.
Het juiste gemiddelde is het meetkundige: je neemt het rendement over de hele periode en trekt daar de n-de machtswortel uit, met n het aantal jaren. gemiddeld per jaar = (1 + R)1/n − 1, met R het rendement over de hele periode. Zo rekent ook de GIPS-standaard van CFA Institute een rendement per jaar uit: met het meetkundige gemiddelde, niet het rekenkundige.1
In het voorbeeld is dat −2,0% per jaar. Dit gemiddelde heet ook CAGR (compound annual growth rate). Neem je voor R de eindwaarde gedeeld door de beginwaarde min één, dan mag je in die jaren niets gestort of opgenomen hebben, anders telt je eigen geld als groei. Met stortingen gebruik je XIRR, of je neemt voor R je tijdgewogen rendement.
Reken een rendement over minder dan een jaar niet om naar een jaar. Volgens de GIPS-standaard mag dat niet: zo’n omrekening maakt van een paar maanden een jaarcijfer dat niet echt gehaald is.2
Modified Dietz: rendement over een periode met stortingen
Stortte of nam je geld op, dan deel je je resultaat in euro niet door je beginwaarde, maar door het kapitaal dat gemiddeld belegd was. Dat is de Modified Dietz-methode. De formule uit het GIPS-handboek:3
R = (EW − BW − ΣCF) ÷ (BW + Σ CFi × wi)
Daarin is EW de waarde aan het eind, BW de waarde aan het begin en CF een storting (positief) of opname (negatief). Elke storting of opname krijgt een gewicht: wi = (D − Di) ÷ D, met D het aantal dagen in de periode en Di het aantal dagen van het begin tot die storting. Geld dat vroeg in de periode binnenkwam, telt bijna volledig mee. Geld van vlak voor het eind telt bijna niet mee.
De teller is je resultaat in euro: de waarde aan het eind, min de waarde aan het begin, min wat je netto stortte. Stortingen en opnames zijn dus nooit winst of verlies. Dividend en rente zijn volgens GIPS geen externe kasstroom: ze tellen mee in je resultaat, niet als storting.4
Het voordeel volgens het GIPS-handboek: je hebt geen waarde van je portefeuille nodig op de dag van elke storting. Het nadeel: de uitkomst is minder nauwkeurig bij grote stortingen in een periode waarin de koersen sterk bewegen.5 De uitkomst is cumulatief: hij geldt voor de hele periode, niet per jaar.
XIRR: het rendement per jaar uit je kasstromen
XIRR (in Nederlandstalig Excel: IR.SCHEMA) zoekt het rendement per jaar waarbij al je kasstromen samen precies op nul uitkomen. Je beginwaarde en je stortingen tellen als geld dat erin gaat (negatief), opnames en je eindwaarde als geld dat eruit komt (positief). Het GIPS-handboek noemt dit de interne rentevoet (IRR): de rente die de contante waarde van wat erin gaat gelijk maakt aan die van wat eruit komt.6
Σ Pi ÷ (1 + r)(di − d1) ÷ 365 = 0
Daarin is Pi een kasstroom, di de datum ervan, d1 de datum van de eerste kasstroom en r het rendement per jaar. Excel rekent met een jaar van 365 dagen. Er is geen formule die r direct oplevert: Excel probeert steeds een ander rendement tot de som klopt, en geeft de fout #GETAL! als dat na honderd pogingen niet lukt.7
Wisselen stortingen en opnames elkaar af, dan kan er meer dan één rendement zijn waarbij de som klopt.8 En omdat XIRR altijd een rendement per jaar geeft, maakt het van een korte periode een jaarcijfer. Gebruik het dus pas over minstens een jaar.
Hoe je de bedragen en datums in Excel invult, staat stap voor stap in Rendement met stortingen.
Rekenvoorbeeld: drie formules over één jaar
Een niet-bestaande portefeuille is op 1 januari 2025 € 10.000 waard. Op 1 april stort je € 6.000 bij, op 1 oktober neem je € 1.000 op. Precies een jaar na de start, op 1 januari 2026, is de portefeuille € 16.500 waard. Je resultaat in euro is € 16.500 min € 10.000 min je netto storting: +€ 1.500.
Modified Dietz: de storting zat de laatste 275 van de 365 dagen in de portefeuille, het opgenomen geld was de laatste 92 dagen weg. Het gemiddeld belegde kapitaal is € 10.000 + € 6.000 × 275/365 − € 1.000 × 92/365 = € 14.268. Het rendement is +€ 1.500 ÷ € 14.268 = +10,5%.
XIRR over dezelfde kasstromen geeft +10,5% per jaar. Over precies een jaar met een paar stortingen komen Modified Dietz en XIRR dicht bij elkaar uit: beide meten wat jouw geld opbracht, alleen op een andere manier.
Het tijdgewogen rendement is +11,2%. Daarvoor heb je ook de waarde nodig op de dag vóór elke storting en opname: de tweede en de vierde rij van de tabel. Het is hoger, omdat het eerste stuk van het jaar, tot de storting, het hoogste rendement had van de drie stukken, terwijl er toen het minste geld in zat. Tijdgewogen telt elke periode even zwaar, geldgewogen telt een periode met meer geld zwaarder. Wat dat verschil betekent en wanneer je welke gebruikt, lees je in TWR vs MWR.
De bedragen en percentages in de tabel hieronder rekent deze pagina uit met dezelfde rekenfuncties als de app.
| Datum | Waarde bij sluiting | Storting of opname |
|---|---|---|
| 1 jan 2025 (begin) | € 10.000 | geen |
| 31 mrt 2025 | € 10.400 | geen |
| 1 apr 2025 | € 16.400 | +€ 6.000 |
| 30 sep 2025 | € 17.000 | geen |
| 1 okt 2025 | € 16.000 | −€ 1.000 |
| 1 jan 2026 | € 16.500 | geen |
| Resultaat in euro | +€ 1.500 |
|---|---|
| Modified Dietz, over het jaar | +10,5% |
| XIRR, per jaar | +10,5% |
| Tijdgewogen rendement | +11,2% |
Welke formule gebruik je wanneer?
Eén aankoop, daarna niets bijgekocht of bijgestort: koersrendement of totaalrendement. Het is de eenvoudigste som, en hij klopt zolang de aankoopwaarde je hele inleg is.
Meer jaren zonder stortingen of opnames: het meetkundig gemiddelde (CAGR). Nooit het gewone gemiddelde van je jaarrendementen.
Een periode met stortingen of opnames: Modified Dietz. Je hebt alleen de begin- en eindwaarde nodig en de datums en bedragen van je stortingen en opnames. De uitkomst geldt voor de hele periode.
Een rendement per jaar over meer jaren met stortingen: XIRR. Het rekent met de exacte datum van elke kasstroom.
Vergelijken met een index of een fonds: tijdgewogen rendement, want dat negeert wanneer jij geld stortte. Het vraagt wel de waarde van je portefeuille op elke dag met een storting of opname.
Zo rekent StockQuarters
Bij een losse positie toont StockQuarters het koersresultaat op de aankoopwaarde. Je aankoopkosten zitten in die aankoopwaarde, en kocht je in delen, dan is het alles wat je in totaal betaalde.
Het percentage naast het resultaat van je hele portefeuille is Modified Dietz, over de periode die je kiest. Het is dus cumulatief. Ook het rendement per kalenderjaar op de Analyse-pagina is op Geldgewogen Modified Dietz, over dat jaar.
Zet je de schakelaar op Tijdgewogen, dan rekent StockQuarters per dag: de waarde van vandaag gedeeld door de waarde van gisteren plus de storting van vandaag. Die dagrendementen worden met elkaar vermenigvuldigd.
‘Gemiddeld per jaar’ sinds de start is op Geldgewogen XIRR over je stortingen, opnames en huidige waarde, en op Tijdgewogen het meetkundig gemiddelde van je tijdgewogen rendement (CAGR). Je ziet het zodra je minstens een jaar historie hebt. Bij veel stortingen voegt StockQuarters ze voor XIRR samen per maand, kwartaal of jaar, op hun gemiddelde datum. Daardoor kan de uitkomst een fractie afwijken van XIRR in Excel over dezelfde dagen.
Hoe het eruitziet, zie je in de demo.
Bronnen
- CFA Institute, GIPS Standards Handbook for Firms (2020), bepaling 4.B.2: een rendement per jaar is het meetkundige gemiddelde, niet het rekenkundige, met de formule [(1 + R)^(1/n)] − 1. Bron: gipsstandards.org/wp-content/uploads/2021/04/gips-standards-handbook-firms.pdf, gecontroleerd op 22 november 2026
- GIPS Standards Handbook for Firms, bepaling 2.A.12: een rendement over minder dan een jaar mag niet worden omgerekend naar een jaar; XIRR in Excel geeft een rendement per jaar. Bron: gipsstandards.org/wp-content/uploads/2021/04/gips-standards-handbook-firms.pdf, gecontroleerd op 22 november 2026
- GIPS Standards Handbook for Firms, de Modified Dietz-methode: de formule, en het gewicht van elke externe kasstroom, (D − Dᵢ) ÷ D. Bron: gipsstandards.org/wp-content/uploads/2021/04/gips-standards-handbook-firms.pdf, gecontroleerd op 22 november 2026
- GIPS-standaarden 2020 voor firms, begrippenlijst bij ‘external cash flow’: dividend en rente gelden niet als externe kasstroom. Bron: gipsstandards.org/wp-content/uploads/2021/03/2020_gips_standards_firms.pdf, gecontroleerd op 22 november 2026
- GIPS Standards Handbook for Firms: Modified Dietz vraagt geen waardering op de datum van elke externe kasstroom, en is minder nauwkeurig bij grote kasstromen in een periode met sterk bewegende koersen. Bron: gipsstandards.org/wp-content/uploads/2021/04/gips-standards-handbook-firms.pdf, gecontroleerd op 22 november 2026
- GIPS Standards Handbook for Firms: de IRR is de rente die de contante waarde van uitgaande kasstromen gelijk maakt aan die van inkomende kasstromen. Bron: gipsstandards.org/wp-content/uploads/2021/04/gips-standards-handbook-firms.pdf, gecontroleerd op 22 november 2026
- Microsoft, help bij de Excel-functie XIRR: het rendement waarbij XNPV nul is, met betalingen verdisconteerd over een jaar van 365 dagen, gevonden door herhaald proberen; na 100 pogingen zonder uitkomst volgt de fout #NUM!. Bron: support.microsoft.com/en-us/office/xirr-function-de1242ec-6477-445b-b11b-a303ad9adc9d, gecontroleerd op 22 november 2026
- GIPS Standards Handbook for Firms: de IRR vraagt een iteratieve oplossing en kan meer dan één uitkomst hebben als er zowel positieve als negatieve kasstromen zijn. Bron: gipsstandards.org/wp-content/uploads/2021/04/gips-standards-handbook-firms.pdf, gecontroleerd op 22 november 2026